Kokosvet: Yay or Nay?

Afgelopen week plaatste het Voedingscentrum een artikel op hun website over kokosvet. De titel van het artikel luidt: “Kies liever niet voor kokosvet“. Ik schrok er een beetje van, omdat ik persoonlijk de voorkeur geef aan bakken in kokosvet boven in bijvoorbeeld margarine. Ik vind het artikel nogal curieus omdat ik zelf graag kokosvet gebruik en altijd hoorde dat het juist gezond was. Er is al veel kritiek geuit op het Voedingscentrum door o.a. verschillende websites, bloggers en zelfs Doutzen Kroes liet van zich horen. Ik kon het niet laten om er ook wat over te schrijven en ga daarom wat dieper in op de materie.

coconut-oil

Waarom beweert het Voedingscentrum dat kokosvet geen goede keuze is? Nou, zij stellen:

“Kokosvet bevat het meeste verzadigde vet van alle vetsoorten. Daarom kun je kokosvet beter niet te vaak eten (…) omdat kokosvet erg veel verzadigd vet bevat. Verzadigd vet verhoogt je slechte cholesterol. Dit vergroot het risico op hart- en vaatziekten. Ook al zouden er positieve effecten gevonden worden, kokosvet blijft slecht voor je hart- en bloedvaten.”

Is dat ook echt zo? Veel mensen nemen adviezen van het Voedingscentrum aan als de ‘norm’, maar is dat wel zo verstandig? Dr. Mehmet Oz bijvoorbeeld spreekt de beweringen van het Voedingscentrum dat kokosvet zou bijdragen aan hart- en vaatziekten juist tegen en noemt dit zelfs achterhaald:

“Conventional thought used to consider fats like coconut oil to be unhealthy and contribute to heart disease. We now know that this isn’t true. In fact, coconut oil is actually a heart-healthy food that can keep your body running smoother in a few different ways.”

Volgens een artikel op zijn website draagt kokosvet juist bij aan een gezonde levensstijl, zorgt het voor een positieve impact op onze hormonen en houdt het de bloedsuikerspiegel in balans. Volgens het artikel van het Voedingscentrum is laurinezuur de boosdoener in kokosvet. Het zou het cholesterolniveau het sterkst laten stijgen van álle verzadigde vetten. In het artikel van Dr. Oz staat echter weer dat kokosvet het cholesterolniveau laat zakken. De aanname dat cholesterol en (dierlijke) verzadigde vetten slecht zijn voor je hart en bloedvaten stamt echter uit 1953 en is inmiddels achterhaald. We hebben verzadigde vetten gewoon ook nodig in een gezond eetpatroon. Verzadigde vetten versterken ons immuunsysteem en ze beschermen de onverzadigde omega-3 en -6 vetzuren in ons lichaam. Is het niet zo dat transvetten ((gedeeltelijk) gehard plantaardig vet of gehydrogeneerd vet) de echte boosdoeners zijn? Deze verhogen namelijk het slechte cholesterol (LDL) en verlagen het goede (HDL) in ons lichaam en verhogen dus de kans op hart- en vaatziekten enorm.

coconut-oil-before-after-for-facebook

Het leek me verstandig om nog wat meer bronnen te onderzoeken om een beter inzicht te krijgen in de effecten van kokosvet. Er is in 2009 een Braziliaans onderzoek gepubliceerd waarin wordt gekeken naar de effecten van kokosvet op vrouwen met overgewicht dat zich met name concentreert op de buik. Hieruit blijkt dat bij de vrouwen die elke dag twee eetlepels kokosvet nuttigden het percentage buikvet na twaalf weken was afgenomen en dat zorgt weer voor een lager risico op hartproblemen. Dit strookt dus niet met de bewering van het Voedingscentrum.

Ik vermoed dat het Voedingscentrum zich baseert op oude informatie, net zoals ze nog steeds krampachtig vasthouden aan de Schijf van Vijf, terwijl je– als je je daar aan houdt – veels te veel koolhydraten op een dag binnenkrijgt. Ik bedoel: zij adviseren vijf boterhammen per dag te eten en daar bovenop nog aardappelen/rijst/pasta. Hallo koolhydraten en extra kilo’s! Destijds was de denkwijze: kokosvet= verzadigd vet= slecht voor je hart= dus slecht. Inmiddels is dit concept toch wel enigszins achterhaald. Uit een onderzoek uit 1981, gepubliceerd in het American Journal of Clinical Nutrition, blijkt dat in landen met een tropisch klimaat relatief veel kokosvet wordt genuttigd en deze mensen hebben over het algemeen véél minder hart- en vaatziektes en andere ziektes dan mensen met een westers dieet. Interessant, toch?

nieuweschijf283x283

Zit het Voedingscentrum er dan zó ontzettend naast? Of zit er iets meer achter? Ik was in de veronderstelling dat het Voedingscentrum een onafhankelijk instituut was dat gesubsidieerd werd door de overheid. Dat is dus niet het geval. Ja, ze krijgen wel subsidies, maar het Voedingscentrum is in feite een verlengstuk van Unilever, Ahold, en andere grote fabrikanten. Het Voedingscentrum biedt namelijk zogenaamde ‘leerstoelen’ (onderzoeksmogelijkheden) voor dit soort bedrijven vanuit het Leerstoelen- en Wetenschapsfonds. Dit fonds wordt in stand gehouden door vrijwillige bijdragen van bedrijven en de leerstoelen worden gefinancierd door diezelfde bedrijven. Voor het leiden van de leerstoelen wordt een bijzonder hoogleraar aangesteld en deze persoon moet verbonden zijn aan een Universiteit. Er wordt echter nergens in het reglement van het Voedingscentrum gesteld dat hij of zij geen nevenfuncties in de voedselindustrie mag hebben. In hoeverre is er dan sprake van onafhankelijkheid? In het Reglement Leerstoelen- en Wetenschapsfonds Voedingscentrum staat een lijst van sponsors:

• Ahold
• H.J. Heinz B.V.
• Kellogs Benelux
• LU General Biscuits
• Sara Lee/Douwe Egberts Research
• Smiths Food Group BV
• Unilever Health Institute
• Productschap Akkerbouw
• Productschap Tuinbouw
• Productschap Margarine, Vetten en Oliën

Moeten we het feit dat ze gesponsord worden door dit soort bedrijven niet ook in acht nemen? Zou het zo kunnen zijn dat het Voedingscentrum gelooft in het principe “don’t bite the hand that feeds”? Ik weet niet of zij het artikel hebben geschreven vanuit een commercieel oogpunt of niet. Na het zien van de documentaire Zoete Verleiding vraag ik me toch heel erg af of er hier ook niet sprake is van een lobby. Waarom? Omdat – zo ver ik heb kunnen achterhalen – fabrikanten als Ahold en Unilever géén kokosvet produceren. Unilever is o.a. fabrikant van Becel. Margarine bestaat voor een gedeelte uit transvetten: zoals ik al eerder aangaf is dat de schadelijkste soort vet die er is. Wettelijk is het verplicht dat het percentage transvetten op de verpakking van margarine staat. Wenselijk is een percentage van minder dan 1%. Echter, uit onderzoek is gebleken dat bij iedere toename van 2% transvetten in de dagelijkse voeding, het risico op hart-en vaatziekten toeneemt met maar liefst 28%! Transvetten zitten ook in allerlei soorten koeken, taartmixen en kant-en-klaar mixen: je krijgt dus al snel ongemerkt heel wat van deze slechte vetten binnen. Het Voedingscentrum adviseert echter om dagelijks margarine te nuttigen. Het lijkt – en ik wil geen beschuldigingen uiten – maar het lijkt erop alsof er financiële belangen in het spel zijn. Ik vraag me dan ook af of het standpunt van het Voedingscentrum zal veranderen als bijvoorbeeld Unilever of Ahold beslist ook kokosvet te gaan produceren vanwege de toenemende vraag..

Coconut-Leaf

Ik plaats daarom mijn vraagtekens bij de argumenten die aangehaald worden door het Voedingscentrum. Tijdens mijn research viel het me op dat er weinig onderzoek is gedaan naar de voor- en nadelen van kokosvet. Waarom zou dit zijn? Ik vroeg het aan Irene Lelieveld, (auto)kinesiologische voedingstherapeut en auteur van o.a. Een Gezonde Eter Voelt Zich Beter. Zij stelt dat:

“Elk onderzoek kost heel veel geld en de vraag is wie betaalt dit? Vaak worden onderzoeken betaald door grote bedrijven en wat voor voordeel hebben zij als ze kokosvet laten onderzoeken (…) Unilever maakt boter en Ahold verkoopt geen kokosvet.”

Ik ben van mening dat kokosvet – in mijn ervaring althans – een positief effect heeft op mijn gezondheid. Dit omdat kokosvet caprylzuur bevat en dit is erg effectief tegen een candida-infectie in de darmen, omdat het schimmeldodend is. En je raadt het al: dat heb ik. Wel is het zo dat kokosvet toch vet is en dat je het met mate moet nuttigen. Een á twee theelepels per dag als kookvet is ruim voldoende. Het is sowieso erg zuinig in gebruik, dus meer hoef je ook niet te gebruiken. Kies wel voor koudgeperst biologisch kokosvet, omdat andere goedkopere soorten bewerkt worden met allerlei chemicaliën. Tevens is kokosvet volgens Irene beter om in te bakken dan bijvoorbeeld zonnebloemolie:

“Juist omdat kokosolie een verzadigd vet is, is dit uitermate geschikt om in te bakken omdat hij stabiel is. De olie wordt niet giftig bij verhitting en er kan zelfs mee gefrituurd worden. Zonnebloemolie heeft een heel laag kookpunt (140 °C) en mag eigenlijk helemaal niet verhit worden. Doe je dat wel dan komen er schadelijke stoffen vrij die zelfs kankerverwekkend kunnen zijn”

Hier schrok ik persoonlijk best wel van, want ik bak toch ook nog regelmatig in zonnebloemolie. Echter, in zonnebloemolie zit veel linolzuur en als dat verhit wordt leidt dat tot een hoog niveau van een schadelijke stof: hydroxy-trans-2-nonenal (HNE). Kies als je graag in olie bakt liever voor rijstolie of uiteraard kokosvet. Kokosvet geeft wel een kokossmaakje aan alles wat je er in bakt, dus op de dagen dat je daar geen behoefte aan hebt is rijstolie een goed alternatief. Koop liever geen kokosvet zonder geur of smaak, want dat is chemisch bewerkt.

Ik ben niet van mening dat kokosvet een wondermiddel of Superfood is zoals op sommige websites te lezen is. Wel ben ik van mening dat het niet zo zwartwit is als het Voedingscentrum ons wil laten geloven. Zij baseren hun Schijf van Vijf op achterhaalde informatie: eet vooral veel koolhydraten en transvetten (Becel!) en laat gezonde vetten als kokosvet staan. Dat lijkt toch niet helemaal te kloppen? En het belangrijkste punt vind ik nog wel: hoe onafhankelijk is het Voedingscentrum in deze kwestie? Is dit een onderdeel van een lobby van bedrijven als Unilever? Is it all about the money?

Nu is mijn vraag aan jullie: wat vind jij van kokosvet en de positie van het Voedingscentrum?

Bronnen:
http://www.voedingscentrum.nl/nl/nieuws/kies-liever-niet-voor-kokosvet.aspx
http://www.doctoroz.com/videos/surprising-health-benefits-coconut-oil
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19437058
http://realfoodforlife.com/coconut-oil-health-benefits/
http://www.prettyhealthy.nl/voedingscentrum-objectief-betrouwbaar/
http://www.runnersweb.nl/Gezondheid/Eten-en-drinken/Basislessen/Vetten/Transvetten.htm
http://www.eetgoedvoeljegoed.com/2010/10/bakken-in-zonnebloemolie.html
http://www.healingfoods.nl/131-hart-houdt-van-vet
http://www.healingfoods.nl/informatie/106-de-schijf-van-vijf-in-de-revisie
• Prior IA, Davidson F, Salmond CE, Czochanska Z. Cholesterol, coconuts, and diet on Polynesian atolls: a natural experiment: The Pukapuka and Tokelau Island studies, American Journal of Clinical Nutrition, 1981;34:1552-1561

Advertisements

4 thoughts on “Kokosvet: Yay or Nay?

  1. Het was me al eerder opgevallen dat afviezen van het voedingscentrum soms haaks staan op bevindingen van nieuw onderzoek, ik neem hun aanbevelingen dan ook met een (geheel tegen hun advies in) flinke korrel zout.

  2. Goed artikel! Ik vind het voedingscentrum en zijn adviezen ook achterhaald. Alles in Nederland draait om geld (kwaliteit gaat verloren, en Ahold is de grootste speler. Alles wat er in de Albert Heijn wordt verkocht is troep, het vlees is van de laagste en goedkoopste kwaliteit.
    In Nederland is het eten überhaupt van zeer matige kwaliteit, als we kijken naar landen als Duitsland,Italie,Frankrijk en zelfs Belgie. Veel groteren supermarkten (Carrefour,Auchan,LeClerc etc etc.), hoe kan het dat wij in Nederland alleen kleinere supermarkten met een klein assortiment hebben? Zelfs de Belgen doen dit beter! Het is een grote monopolistische maffia waar je niet omheen kunt! BOYCOTTEN DIE HANDEL!
    Ik doe alleen nog boodschappen op de (biologische) markt!

    • Bedankt! 🙂 Ik kies ook steeds meer voor biologische producten en ben het met je eens: daarom ga ik ook vaak naar Duitsland om daar mijn boodschappen te doen. Daar is veel meer keuze met betrekking tot glutenvrije en suikervrije producten. Ik denk wel dat je je er bewust van moet zijn en echt bezig moet zijn met wat je in je lichaam stopt: voorheen kocht ik ook alles bij de AH en dacht verder niet na. Dat bewustzijn moet er komen en dan realiseer je je pas echt goed wat voor troep er allemaal te koop is en wat iedereen om je heen ook lijkt te eten..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s